به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت، ایمنی حمل‌ونقل یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه‌یافتگی و سلامت اجتماعی در هر کشور به شمار می‌رود. بااین‌حال، آمار بالای حوادث جاده‌ای و شهری در ایران نشان می‌دهد که همچنان چالش‌های جدی در حوزه زیرساخت، مدیریت ترافیک، رفتار رانندگان و ایمنی کاربران آسیب‌پذیر وجود دارد. در کنار این مسائل، موضوع دسترس‌پذیری و ایمنی حمل‌ونقل برای افراد دارای معلولیت نیز از جمله موضوعاتی است که کمتر مورد توجّه عملی قرارگرفته است.

 

دکتر صابر مرادی حنیفی، استادیار گروه بهداشت حرفه‌ای در حوزه ایمنی در گفت‌و‌گو با خبرنگار روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران اظهار کرد: ایمنی حمل‌ونقل در ایران در شرایط مطلوبی قرار ندارد و چالش‌های متعددی در هر دو بخش درون‌شهری و برون‌شهری دیده می‌شود.

 

وی با بیان اینکه در جاده‌های برون‌شهری عواملی مانند سرعت‌ بالا، خستگی رانندگان، کیفیت جاده‌ها و وضعیت خودروها از مهم‌ترین عوامل خطر هستند، افزود: در مسیرهای درون‌شهری نیز آسیب‌پذیری عابران پیاده و موتورسواران و همچنین نبود نظارت هوشمند از مهم‌ترین مشکلات به شمار می‌روند.

 

مرادی حنیفی با اشاره به تفاوت رویکرد ایمنی در حمل‌ونقل درون‌شهری و برون‌شهری، گفت: در حمل‌ونقل درون‌شهری تمرکز بیشتر بر حفاظت از کاربران آسیب‌پذیر مانند عابران پیاده و دوچرخه‌سواران است، درحالی‌که در حمل‌ونقل برون‌شهری موضوعاتی مانند سرعت حرکت، شرایط جاده و تردد خودروهای سنگین اهمیت بیشتری دارد.

 

معاون آموزشی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران یادآور شد: تفاوت در نوع ترافیک، فاصله سفر و شرایط محیطی باعث شده استانداردهای این دو حوزه یکسان نباشد.

 

وی درباره وضعیت دسترس‌پذیری حمل‌ونقل برای افراد دارای معلولیت نیز، گفت: بخش زیادی از ناوگان و معابر کشور هنوز بر اساس نیازهای افراد دارای معلولیت طراحی نشده‌اند. به‌طوری‌که رمپ‌ها، ایستگاه‌ها و اتوبوس‌ها با نیازهای این افراد هماهنگ نیست و درنتیجه سطح دسترس‌پذیری واقعی بسیار پایین است.

 

این استاد دانشگاه افزود: از مهم‌ترین ریسک‌های پنهان برای افراد دارای معلولیت می‌توان به رمپ‌های غیراستاندارد، نبود فضای انتظار ایمن، فقدان اعلان‌های صوتی و لمسی و نبود فضای مناسب برای ویلچر در ناوگان عمومی اشاره کرد؛ مسائلی که می‌تواند پیامدهای جدی برای این گروه از شهروندان داشته باشد.

 

مرادی حنیفی گفت: به‌طورکلی علل حوادث به دودسته «عوامل ناایمن» و «شرایط ناایمن» تقسیم می‌شوند و بر اساس مطالعات، حدود ۹۴ درصد حوادث به عوامل انسانی و ۶ درصد به شرایط ناایمن مربوط است. با این‌حال در حوادث حمل‌ونقلی سهم عامل انسانی حدود ۷۰ درصد برآورد می‌شود و ضعف‌های مدیریتی و زیرساختی نیز در افزایش این سهم نقش دارند.

 

وی مهم‌ترین شاخص‌هایی که باید در حوزه ایمنی حمل‌ونقل در کشور بهبود یابند را فرهنگ‌سازی ایمنی، افزایش استفاده از تجهیزات ایمنی، مدیریت و کنترل سرعت با استفاده از سامانه‌های هوشمند، گسترش پوشش دوربین‌های نظارتی و کاهش زمان واکنش در شرایط اضطراری برشمرد.

 

این متخصص بهداشت حرفه‌ای در حوزه ایمنی با اشاره به سیاست‌گذاری‌ها در حوزه معلولان گفت: اگرچه در برخی اسناد کلان به نیازهای افراد دارای معلولیت اشاره‌ شده، امّا در مرحله اجرا هنوز برنامه‌ای جامع و الزام‌آور برای ایمنی و دسترس‌پذیری این گروه وجود ندارد.

 

وی همچنین به استانداردهای بین‌المللی اشاره کرد و گفت: استانداردهایی مانند ADA و EN 16584 الزاماتی مانند شیب استاندارد رمپ‌ها، سکوهای مناسب، اعلان‌های صوتی و لمسی و فضای مناسب برای ویلچر در ناوگان عمومی را مشخص کرده‌اند که اجرای آن‌ها برای ایمن‌سازی معابر و ناوگان ضروری است.

 

کمتر از ۵ درصد رانندگان آموزش تعامل با معلولان دیده‌اند

مرادی حنیفی با تأکید بر ضرورت آموزش رانندگان افزود: آموزش نحوه تعامل با افراد دارای معلولیت برای رانندگان تاکسی، اتوبوس، مترو و حتی رانندگان شخصی کاملاً ضروری است، درحالی‌که برآوردها نشان می‌دهد کمتر از ۵ درصد رانندگان آموزش تخصصی در این زمینه دیده‌اند. به گفته او این آموزش‌ها باید اجباری و دارای استاندارد مشخص باشد.

 

معاون آموزشی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران یادآور شد: مؤثرترین مداخلات برای اصلاح رفتار رانندگان را نظارت هوشمند، ارائه بازخورد لحظه‌ای، آموزش‌های تعاملی و ایجاد مشوق‌های بیمه‌ای و مالی دانست.

 

وی همچنین نقش دانشگاه‌ها را در ارتقای فرهنگ ترافیک مهم ارزیابی کرد و گفت: مباحثی مانند روان‌شناسی ترافیک، داده‌کاوی حوادث و طراحی انسان‌محور باید به‌طورجدی وارد سرفصل‌های آموزشی دانشگاه‌ها شود و در سیاست‌های ایمنی شهری مورد توجّه قرار گیرد.

 

وی در ادامه به ضعف‌های زیرساختی اشاره کرد و گفت: وجود نقاط حادثه‌خیز اصلاح ‌نشده، نبود روشنایی مناسب، فرسودگی شانه جاده‌ها و کمبود پیاده راه‌های ایمن از مهم‌ترین مشکلات زیرساختی جاده‌ها و شهرها هستند.

 

مرادی حنیفی درباره فناوری‌های مؤثر در کاهش تلفات جاده‌ای در جهان نیز گفت: دستگاه‌های کنترل هوشمند سرعت، سامانه‌های هشدار انحراف از مسیر، پایش هوشمند و دوربین‌های تحلیل رفتار راننده از مهم‌ترین فناوری‌های مؤثر هستند که امکان بومی‌سازی آن‌ها با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و پروژه‌های تحقیقاتی در کشور وجود دارد.